„Klimt i Schiele. Eros i Psyche”

W poniedziałek byłam w kinie, co stało się inspiracją do napisania tego tekstu, na temat głównych artystów secesji wiedeńskiej – Gustawa Klimta i Egona Schiele. Był to film dokumentalno-biograficzny zawierający przegląd dzieł obu panów który nosi tytuł „Klimt i Schiele. Eros i Psyche” i pochodzi z serii o sztuce Arts Beats – Wielka sztuka w kinie”. Z mojego sprawdzania, a właściwie szybkiego przelotu przez temat w sieci wynika, że jest to dosyć popularna seria filmów odtwarzana w kinach w Polsce oraz za granicą. W internecie można znaleźć więcej informacji, a na YouTube krótkie trailery i fragmenty produkcji. 

Złoty wiek w Wiedniu, gdzie w kawiarniach odbywają się debaty na temat sztuki szeroko rozumianej jaką jest malarstwo, pisarstwo, a na salony wchodzi tak kunsztowna jaką jest twórczość Gustawa Klimta. Chociaż bogactwo i przesyt złotym kolorem w jego dziełach jest znaczny i odpowiada epoce w której przyszło mu tworzyć, jego sztuka, według znawców i historyków sztuki jest interpretowana na głębszym poziomie umysłu. Artysta który nie tylko malował, a edukował się dodatkowo w zakresie poznania kobiecego ciała i psychiki, często w sposób praktyczny. Klimt miał zwyczaj rysować szybkie szkice, całymi dniami, swoich nagich modelek niczym kadry z filmu umieszczone na kartkach czy jak klatki z rolki aparatu.

Klimt jakoś tak zawsze mnie fascynował, a właściwie jego bogato zdobione obrazy, pełne kobiet i złota (pierwszy raz użył złota w obrazie “ Pallas Atena (1898)”), tworzyły jednocześnie rodzaj delikatności kobiecej i próby wyodrębnienia tej kobiecości by była bardziej celebrowana i doceniana, zamiast ukrywana i często zawstydzona z powodu swej kruchości i pozornej bezbronności. 

Jeśli chodzi o psychikę, to warto zaznaczyć że był to również wiek w którym psychoanalityk Zygmunt Freud odkrywa nowe pokłady psychiki, pisze książki i mówi o tym o czym się dowiedział podczas badań nad swoimi pacjentami.  Być może, prawdopodobnie tak, było to wpływem dla artystów tamtego okresu, by nieco bardziej zgłębić temat Psyche. Sławny psychoanalityk “każdy pionowy przedmiot interpretuje w powiązaniu z erekcją, a otwór – z penetracją (Gilles Neret, Klimt, Taschen)”. Miało to zapewne wpływ na rozwój sztuk i postrzeganie rzeczywistości i nierzeczywistości przez twórców, jednak czy nie nazbyt duży? Nie wiem, to raczej pytanie do badaczy psychoanalizy. 

Secesja to epoka w którą warto się zagłębić z uwagi na to że wprowadziła wiele nowych, kontrowersyjnych zmian do życia ludzi, mającego wpływ poza Wiedniem, miejscem gdzie się narodziła za sprawą wymienionych wyżej artystów. Wprowadziła Eros do sztuki na wysokim poziomie, którego artyści zaciekle bronili. Między innymi wyzwoliła kobiety i pokazała ich nagość na większą skalę, pokazała również różnorodność emocji, które wcześniej były skrywane pod płaszczem cenzury, powstała nowa kobieca moda, a gorsety poszły w niepamięć.

Klimt i Schiele podkreślali erotyzm w swoich pracach, jak w przypadku Schiele również mężczyzn, a właściwie przede wszystkim siebie, gdyż jego auto- akty były równocześnie auto analizą (własnej) psychiki, tak u Klimta mężczyzna schodził na dalszy plan w cień głównej kobiecej bohaterki.

Mimo, że wtedy sztuka Schiele była uznawana za brzydką i prowokacyjną to teraz jego dzieła są pod baczną pieczą badaczy, muzealników, historyków sztuki oraz koneserów sztuki.

Tak i dla mnie sztuka Schielego wydawała się niezbyt ciekawa pod względem podjęcia tematu, za to kreska i styl rysunków wręcz przeciwnie, jednak wtedy kiedy miałam styczność z tą twórczością, kilkanaście lat temu i sporadycznie przez ten okres czasu gdy zobaczyłam gdzieś jeden z obrazów, niezbyt mnie zainteresowała, być może podchodziłam do niej zbyt powierzchownie, nie znając powodów powstania dokładnie.

Schiele urodził się trzydzieści lat później niż Klimt, lecz jednak mieli oni sposobność by się poznać w Wiedniu owego czasu. Klimt był dla Schiele nauczycielem i wzorem do naśladowania w malarstwie co widać w zapożyczeniu kompozycji do obrazu pocałunek, lecz jego własny ma zupełnie inny wydźwięk, bardziej trafiający w relacje mające miejsce w kościele, niż w mieszczańskim społeczeństwie.

W dzisiejszych czasach sztuka obu panów jest celebrowana, wychwalana i badana przez jej znawców. Odkopywana z archiwów i tam przetrzymywana by jak najdłużej zachowała swoją wartość. Artyści posiadają własne muzea ze zbiorami ich prac, które są ciekawostką oraz dla wielu miejscem kontemplacji i delektowania się sztuką wyższego rzędu.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s